NATO podjęło decyzję o rozpoczęciu formalnych negocjacji z firmą Saab w sprawie zakupu do dziesięciu samolotów GlobalEye przeznaczonych do powietrznego rozpoznania radarowego i dowodzenia (AEW&C), które mają zastąpić obecnie użytkowane przez Sojusz samoloty E-3A AWACS. Informację tę przekazał sekretarz generalny NATO Mark Rutte podczas szczytu w Ankarze w Turcji.

Decyzję ogłoszono podczas szczytu NATO w Ankarze. Saab podaje, że komunikat oznacza wybór systemu GlobalEye jako przyszłego rozwiązania AEW&C dla NATO, choć żaden kontrakt nie został jeszcze podpisany. Obecna flota AWACS pozostaje w służbie operacyjnej od początku lat 80. XX wieku.

GlobalEye bazuje na samolocie biznesowym Bombardier Global 6500 i został zaprojektowany do wykrywania oraz śledzenia celów powietrznych, morskich i naziemnych. System został już zamówiony na rynkach międzynarodowych przez Zjednoczone Emiraty Arabskie, Francję oraz, jak niedawno informował Nordic Defence Sector, Kanadę.

Według Saab zamówienie obejmuje do dziesięciu samolotów. Dostawy mają stopniowo zastąpić obecną flotę NATO samolotów E-3A AWACS, które stacjonują w Geilenkirchen w Niemczech i są obsługiwane przez personel z 21 państw członkowskich Sojuszu.

Samoloty AWACS od 1982 roku stanowią jedną z nielicznych wspólnie posiadanych zdolności wojskowych NATO i brały udział w operacjach na Bałkanach, w Afganistanie i Iraku, a także w misjach obserwacyjnych wzdłuż wschodniej flanki NATO po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

GlobalEye stanie się tym samym kluczowym elementem przyszłych zdolności Sojuszu w zakresie powietrznego dowodzenia i nadzoru.

Saab rozpocznie teraz formalne negocjacje kontraktowe z Agencją NATO ds. Wsparcia i Zaopatrzenia (NATO Support and Procurement Agency, NSPA). NDS informował wcześniej w tym roku, że Kanada wybrała GlobalEye jako swój przyszły system powietrznego rozpoznania radarowego. Przy okazji tego ogłoszenia premier Mark Carney powiedział, że Kanada liczy na kolejne zamówienia ze strony sojuszników oraz że co najmniej jedna trzecia przyszłej floty GlobalEye, liczącej około 40 samolotów, zostanie wyprodukowana w Kanadzie.

„Jesteśmy zaszczyceni i dumni, że możemy wspierać NATO w rozwoju jego zdolności AEW&C nowej generacji. Jesteśmy przekonani, że GlobalEye jest właściwym wyborem dla Sojuszu i oferuje sprawdzone możliwości, wysoką elastyczność oraz długoterminowe korzyści operacyjne. Dzisiejsza decyzja wyraźnie potwierdza pozycję GlobalEye jako światowego lidera wśród zaawansowanych rozwiązań AEW&C. Z niecierpliwością oczekujemy kolejnego etapu negocjacji" - powiedział Micael Johansson, prezes i dyrektor generalny grupy Saab, w komunikacie prasowym spółki.

GlobalEye rywalizował z samolotem Boeing E-7 Wedgetail o ten kontrakt. NATO zdecydowało się w 2025 roku wycofać się z wcześniejszych planów zakupu E-7, po tym jak Stany Zjednoczone zmieniły własne plany dotyczące tego samolotu. Zamiast tego Sojusz wybrał obecnie szwedzkie rozwiązanie.