Zdarzają się chwile, w których warto się zatrzymać i uświadomić sobie, że coś fundamentalnego zmieniło się w sposobie współpracy państw i przemysłu w obliczu zagrożenia militarnego. Jednym z takich momentów jest wojskowe wyzwanie innowacyjne Szwedzkiej Agencji ds. Materiałów Obronnych (FMV) na rzecz Ukrainy.

Od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 roku Szwecja stopniowo zwiększała swoje wsparcie w sposób niemający historycznego precedensu we współczesnej szwedzkiej polityce zagranicznej. Od wczesnych pakietów ze sprzętem ochronnym po dzisiejszy pakiet wsparcia nr 22, dotychczas największy, obejmujący sprzedaż i darowiznę samolotów Gripen, rakiet przeciwlotniczych oraz sprzętu do walki elektromagnetycznej. Całkowita wartość wsparcia wynosi obecnie około 128 miliardów koron szwedzkich, a ramy budżetowe na lata 2026-2027 ustalono na 80 miliardów koron. To liczby, które jeszcze kilka lat temu wydawałyby się nierealne w kraju, którego polityka zagraniczna od dawna kierowała się logiką neutralności.

Pieniądze i dostawy sprzętu nie są jednak całą historią. Co najmniej równie interesujące jest to, jak Szwecja mobilizuje teraz swój cywilny potencjał innowacyjny na rzecz Ukrainy.

W ramach pakietu wsparcia nr 19 FMV otrzymała specjalne zlecenie rządowe: identyfikować, testować i finansować rozwiązania techniczne, na które zapotrzebowanie zgłasza Ukraina. Rezultatem są wojskowe wyzwania innowacyjne, format, w którym szwedzkie firmy technologiczne są zapraszane do składania ofert na konkretne potrzeby wojskowe sformułowane przez samą Ukrainę. Proces jest celowo szybki. W ciągu dwunastu miesięcy wybrane propozycje mają przejść od koncepcji do gotowości do produkcji, aby następnie mogły zostać zamówione i przekazane w darowiźnie w ramach kolejnych pakietów wsparcia. W konflikcie, w którym liczy się każdy tydzień, ten aspekt czasowy ma kluczowe znaczenie.

Pierwsze wyzwanie, ogłoszone w czerwcu 2025 roku, dotyczyło środków przeciwdziałania statkom powietrznym. Chodzi konkretnie o środki zaradcze przeciwko tym samym dronom i rakietom precyzyjnym, które w większym stopniu niż niemal jakakolwiek inna broń zdefiniowały wojnę w Ukrainie. Ukraina wie lepiej niż ktokolwiek inny, czego potrzeba, a przedstawiciele tego kraju wchodzili w skład grupy ekspertów oceniającej nadesłane oferty. Teraz, nieco ponad rok później, zbliżamy się do fazy końcowej: projekty mają zostać zakończone i przejść do produkcji seryjnej. To konkretny dowód na to, że format działa, że droga od problemu do rozwiązania rzeczywiście może zostać skrócona do miesięcy zamiast lat, gdy istnieją odpowiednia wola polityczna i struktury.

Pakiet wsparcia nr 22 potwierdza, że ta praca innowacyjna jest kontynuowana. Inicjatywy innowacyjne i współpraca przemysłowa stanowią wyraźny element pakietu, co sygnalizuje, że szwedzki rząd postrzega innowacje techniczne jako strategiczny komponent wsparcia dla Ukrainy: nie tylko jako uzupełnienie dostaw broni, lecz jako samodzielną zdolność, którą należy budować.

Model zamówień publicznych FMV został skonstruowany tak, aby szybko przekształcać technologię cywilną w zdolności wojskowe przy zachowaniu pewności prawnej. Pogodzenie wymogów prawa zamówień publicznych dotyczących przejrzystości i równego traktowania z nieodłącznym celem tego formatu, jakim jest szybkość i elastyczność, wymaga pewnej dozy kreatywnego myślenia, z czym FMV rzeczywiście sobie poradziła. To, że dzieje się to w trakcie trwającej wojny, z krajem będącym końcowym użytkownikiem, którego przedstawiciele uczestniczą w procesie selekcji, czyni to jeszcze bardziej godnym uwagi.

Teraz ogłaszane jest drugie wyzwanie: środki przeciwdziałania i ochrona przed rojami dronów. Wskazuje to, że Ukraina nadal postrzega zagrożenie dronami jako kluczowe oraz że doświadczenia zdobyte podczas pierwszego projektu są teraz wykorzystywane w kolejnym etapie.

To, co się tutaj dzieje, jest w istocie nową formą współpracy obronnej, taką, w której cywilna myśl inżynierska jest mobilizowana bezpośrednio na rzecz potrzeby wojskowej, przy krótkich terminach realizacji.

Wojna nauczyła świat, że Ukraińcy są fenomenalnymi innowatorami pod presją. Wykazali zdolność do adaptacji, improwizacji i rozwiązywania problemów w czasie rzeczywistym, która robi wrażenie na wszystkich śledzących ten konflikt. Szwedzka myśl innowacyjna i inżynierska reprezentuje światową klasę. To właśnie tę zdolność wprowadzimy teraz do produkcji seryjnej i w niedalekiej przyszłości wykorzystamy, aby ratować ukraińskie życie. Jako Szwed mam powody, by odczuwać z tego powodu dumę.


Markus Garfve jest adwokatem i partnerem w kancelarii Advokatfirman Fylgia w Sztokholmie, specjalizującym się w zamówieniach publicznych i kwestiach związanych z obronnością.