Szwedzkie Siły Zbrojne (Försvarsmakten), we współpracy ze Szwedzką Agencją Innowacji (Vinnova) oraz przy wsparciu Szwedzkiej Rady Naukowej (Vetenskapsrådet) i Szwedzkiej Agencji ds. Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego (MSB), na zlecenie rządu zaproponowały kandydatów na centra testowe do natowskiego programu DIANA. Oprócz inkubatora przedsiębiorczości LEAD zarekomendowano cztery centra testowe: MAX IV, Marine Technology Center of Sweden, RISE oraz wspólny wniosek Szwedzkiej Korporacji Kosmicznej (Svenska Rymdaktiebolaget), Instytutu Fizyki Kosmicznej (Institutet för rymdfysik) oraz Politechniki w Luleå (Luleå tekniska universitet).

– Innowacje w obszarze obronności były przez dłuższy czas traktowane priorytetowo w zbyt małym stopniu. Teraz, gdy stoimy przed wstąpieniem do Nato, wiele potencjału innowacyjnego tkwi wśród naszych firm członkowskich. Rodzina SME-D z niecierpliwością oczekuje na możliwości wniesienia wkładu w szerszym kontekście, mówi Jaime Rico, przewodniczący SME-D, organizacji branżowej zrzeszającej małe i średnie przedsiębiorstwa w Szwecji działające w obszarze obrony totalnej.

Dzięki lokalizacjom akceleratorów i centrom testowym rozmieszczonym w krajach członkowskich Nato, program DIANA (Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic, Akcelerator Innowacji Obronnych dla Północnego Atlantyku) ma promować partnerstwa między uczelniami, przemysłem, urzędami, rządami i startupami. Program zainaugurowano podczas szczytu Nato w Brukseli w 2021 roku.

Według DIANA sieć obejmuje obecnie ponad 10 lokalizacji akceleratorów i blisko 90 centrów testowych. Te centra stanowią część rządowych programów badawczych oraz działów badawczych uczelni i sektora prywatnego.

Uczestnicy programu DIANA otrzymają zwrot opłat za korzystanie z infrastruktury centrów testowych, pokrywanych przez program.

– Duża korzyść powstaje już wtedy, gdy staje się jaśniejsze, które akceleratory i centra testowe są aktualne oraz jak nawiązać z nimi kontakt. Jeśli dodatkowo uda się uzyskać jakąś formę finansowania, zwiększa się prawdopodobieństwo, że nasze firmy członkowskie będą mogły korzystać z tej infrastruktury, mówi Jaime Rico.

Łącznie wpłynęło blisko 80 zgłoszeń zainteresowania, które zostały ocenione przez ekspertów z czterech urzędów. Ocena była prowadzona na podstawie kryteriów takich jak znaczenie danego centrum dla rozwoju technologii i produktów z zastosowaniem w obszarze obronności i bezpieczeństwa, a także to, jak dobrze poszczególne propozycje uzupełniają się nawzajem i wzmacniają program DIANA jako całość.

Urzędy miały następnie zaproponować odpowiednie organizacje jako kandydatów do Kancelarii Rządu (Regeringskansliet). Propozycje przekazano w raporcie 30 października. Kandydatów może z kolei nominować Kancelaria Rządu do Nato, które ostatecznie podejmuje decyzję o ich przyjęciu.

Są to zatem cztery szwedzkie placówki badawcze, które Szwedzkie Siły Zbrojne i Vinnova wybrały jako kandydatów: obiekt MAX IV w Lund (południowa Szwecja), Marine Technology Center of Sweden, RISE oraz wspólny wniosek Szwedzkiej Korporacji Kosmicznej, Instytutu Fizyki Kosmicznej oraz Politechniki w Luleå (północna Szwecja).

Uniwersytet w Lund opisuje MAX IV jako największą i najbardziej ambitną szwedzką inwestycję w infrastrukturę badawczą oraz najjaśniejszą na świecie instalację synchrotronową. W raporcie końcowym stwierdzono, że ośrodek oferuje unikalne możliwości badań między innymi w dziedzinie materiałoznawstwa, a także zaawansowanych metod analitycznych w obszarach takich jak nanotechnologia i materiały kwantowe.

– MAX IV to szwedzka infrastruktura badawcza o światowej klasie, mówi Olof „Charlie” Karlis, dyrektor MAX IV, w rozmowie z FSN. Dodaje:

„Technologie, które MAX IV oferuje programowi DIANA, dają możliwość zmierzenia się z najbardziej wymagającymi zagadnieniami między innymi w badaniach materiałowych i naukach przyrodniczych.”

Marine Technology Center of Sweden to oparta w Karlskronie (południowa Szwecja) współpraca podmiotów z sektora obronnego, biznesu i środowiska akademickiego. Raport zwraca uwagę na długą tradycję współpracy cywilno-wojskowej tego miasta w dziedzinie technologii morskich. MTC oferuje między innymi współfinansowanie projektów oraz dostęp do różnych możliwości rozwijania, testowania i weryfikowania rozwiązań technicznych. Zgodnie z raportem centrum testowe ma obejmować dwa główne obszary: rozwój technologii obronnych w domenie podwodnej oraz energię morską.

– Dla Karlskrony to oczywiście ważny sygnał, że Szwecja i Nato wskazują właśnie na nas, jeśli chodzi o rozwój technologii i kompetencje w domenie nawodnej i podwodnej. To właśnie w Karlskronie należy działać, jeśli chce się mieć dostęp do światowej klasy kompetencji, mentoringu i możliwości testowych związanych z morzem, mówi Oskar Frånberg, kierownik badań w MTC, w komunikacie prasowym.