Cay Pettersson jest szefem sztabu ds. Bezpieczeństwa i Gotowości w Szwedzkiej Administracji Morskiej (Sjöfartsverket). W FSN Perspektiv opisuje, w jaki sposób zależność Szwecji od żeglugi morskiej wpływa na planowanie obrony totalnej. Kładąc duży nacisk na pracę nad ciągłością działania, współpracę z Siłami Zbrojnymi Szwecji oraz działania na rzecz bardziej odpornej infrastruktury IT, Pettersson wskazuje na wyzwania i możliwości wynikające z długotrwale zmienionej sytuacji bezpieczeństwa.

Sjöfartsverket jest podmiotem odpowiedzialnym za infrastrukturę żeglugową i ma za główne zadanie zapewnienie dostępności i bezpieczeństwa żeglugi morskiej. Odpowiadamy również za szwedzką służbę ratownictwa morskiego i lotniczego. Od 2022 roku jesteśmy także urzędem gotowości (beredskapsmyndighet).

Znaczenia żeglugi morskiej nie sposób przecenić. Dziewięć na dziesięć towarów importowanych lub eksportowanych do i ze Szwecji w którymś momencie łańcucha transportowego przechodzi przez transport morski. W kontekście logistycznym Szwecję należy traktować jako wyspę. Jesteśmy zależni od żeglugi morskiej, aby funkcjonować, a żegluga staje się przez to interesem narodowym. Jest to rzeczywistość, którą w dużej mierze dzielimy z Norwegią i Finlandią, i która stanowi punkt wyjścia dla naszego planowania na wypadek podwyższonej gotowości.

Żegluga na Morzu Bałtyckim zaopatruje ponad 100 milionów ludzi. Kilka krajów w tym regionie jest zależnych od nieprzerwanego handlu morskiego, a potrzeba zapewnienia sprawnego transportu morskiego ma również swoje miejsce w planowaniu wynikającym z członkostwa w NATO (Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego). Szwedzkie bezpieczeństwo zaopatrzenia jest w bardzo dużym stopniu zależne od sprawnego funkcjonowania przepływów importowych i eksportowych. Ocenia się, że obecna sytuacja bezpieczeństwa nie zmieni się przez długi czas i będzie nadal wpływać na społeczeństwo jako całość, żeglugę morską oraz samą Sjöfartsverket.

Ramy prac Sjöfartsverket w zakresie gotowości stanowią praca nad ciągłością działania oraz wytyczne dotyczące planowania gotowości i rozwoju zdolności. Jako urząd gotowości uczestniczymy w sektorach gotowości: Transport oraz Służby Ratownicze i Ochrona Ludności Cywilnej. Jeśli chodzi o pracę międzynarodową związaną z obroną cywilną, Sjöfartsverket ma za zadanie uczestniczyć w pracach NATO dotyczących gotowości cywilnej, a wspólnie ze Szwedzkim Zarządem Transportu (Trafikverket) bierzemy udział w grupie NATO Transport Group - Ocean Shipping.

Wymogi obrony totalnej mają charakter wymiarujący i musimy je uwzględniać w naszej działalności. Sjöfartsverket odpowiada za kilka rodzajów działalności istotnych dla społeczeństwa, a to właśnie systematyczna praca nad ciągłością działania ma zapewnić, że będziemy w stanie utrzymać działalność na akceptowalnym poziomie w jak najdłuższym zakresie. Głównym celem jest zapewnienie dostępności żeglugi morskiej oraz zagwarantowanie państwowej służby ratownictwa morskiego i lotniczego, gdzie mamy utrzymywać działalność tak długo, jak to możliwe, biorąc pod uwagę dostępność personelu oraz inne warunki panujące podczas wojny.

Oprócz naturalnej współpracy wynikającej z organizacji urzędów odpowiedzialnych za sektory oraz urzędów gotowości, Sjöfartsverket ma doskonałą współpracę z Siłami Zbrojnymi Szwecji. Biorąc pod uwagę skalę, jaką obecnie obserwujemy w postaci zaproszeń do krajowego i operacyjnego wspólnego planowania między obroną wojskową a cywilną, wyciągamy wniosek, że zmierzamy we właściwym kierunku i że nasze planowanie na wypadek podwyższonej gotowości może dzięki temu poczynić kolejne kroki naprzód.

Obecnie w wielu wydziałach Sjöfartsverket działają specjalnie wyznaczeni koordynatorzy ds. gotowości, którzy przyczyniają się do naszego rozwoju w tym obszarze. Urząd otrzymał wzmocnienia zasobów na rzecz obrony cywilnej, które okazały się mieć kluczowe znaczenie dla rozwoju i budowy zdolności. Prace te będą trwały przez dłuższy czas, a jako przykłady można wymienić zakup zasilania awaryjnego i części zamiennych, prace nad stanowiskami dowodzenia oraz planowanie zapotrzebowania na towary i usługi. Sjöfartsverket miała również powody, by inwestować we wsparcie bardziej odpornej infrastruktury IT, a ostatecznie w celu wzmocnienia bezpieczeństwa informacji i systemów IT. Podobnie jak wiele innych organizacji, jesteśmy w dużym stopniu zależni od IT i wiemy, że nasze inwestycje muszą uwzględniać ryzyko wyrafinowanych ataków.

Naszym najważniejszym zasobem są pracownicy, którzy przyczyniają się do dobrej gotowości i właściwej kultury bezpieczeństwa. Chęć rozwiązywania naszych zadań istotnych dla społeczeństwa tkwi w naszym DNA. Widzimy to najwyraźniej, gdy nasi pracownicy operacyjnie zajmują się różnymi incydentami czy wypadkami lub udzielają w nich wsparcia. Jest to miękki, lecz decydujący zasób: chęć działania i wykonania swojego zadania. Ten zasób będzie miał decydujące znaczenie również w przypadku podwyższonej gotowości.

Cay Pettersson
Szef Sztabu Bezpieczeństwa i Gotowości, Sjöfartsverket (Szwedzka Administracja Morska)